Denizyolu ile Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kazaları ve Alınabilecek Önlemler
Tehlikeli madde taşımacılık sektörü her geçen gün artırmaktadır. Artan teknoloji ile birlikte çeşitli kimyasal maddelerin üretim ve tüketimi hız kazanmış; bu durum, özellikle insan sağlığı ve çevre açısından riskli olan tehlikeli maddelerin farklı taşıma yollarıyla sevkiyatını kaçınılmaz kılmıştır. Deniz yolu, büyük miktarda yükün ekonomik olarak taşınmasını sağlasa da tehlikeli madde taşımacılığı söz konusu olduğunda özel önlemleri ve yüksek sorumluluğu da beraberinde getirmektedir. Kimyasal maddeler; patlayıcı, zehirli, yanıcı veya çevreye zarar verici özellikleriyle insan sağlığını, ekosistemi ve liman çevresinde çalışanları ciddi şekilde tehdit edebilir. Bu maddelerin taşınması esnasında alınacak tedbirlerin yetersizliği, sadece kaza yaşanan bölgeyi değil, geniş bir coğrafyayı da etkileyebilecek felaketlere neden olabilmektedir.
Aşağıdaki tabloda, geçmiş yıllarda dünya genelinde denizyolunda meydana gelen bazı tehlikeli madde kazaları özetlenmiştir:
Tablo 1: Dünya Genelinde Tehlikeli Madde Taşımacılığı Kazaları ve Etkileri
|
Yıl |
Gemi / Olay Adı |
Kaza Yeri |
Kaza Türü |
Deniz Kirliliği (Ton) |
Ölü / Yaralı Sayısı |
|
1991 |
ABT Summer / Angola |
Angola |
Batma |
260.000 |
- |
|
1991 |
İtalya / Genova |
İtalya |
Dökülme |
1.000.000 |
- |
|
1991 |
Moby Prince / Agip Abzurro |
Demirliyken çarpışma |
Çarpma |
80.000 |
143 |
|
1991 |
MT Haven / Cenova |
Cenova |
Demirliyken, patlama |
144.000 |
- |
|
1992 |
Aegean Sea / La Coruna |
İspanya |
Kötü hava, dibe oturma |
74.000 |
- |
|
1993 |
MV Braer / Shetland Adaları |
İngiltere |
Motor arızası, dökülme |
84.000 |
- |
|
1994 |
Nassia / Shipbroker |
İstanbul Boğazı |
Çarpışma ve yangın |
20.000 |
29 |
|
1996 |
Sea Empress / Milford Haven |
İngiltere |
Karaya oturma, kötü hava, dökülme |
65.000 |
- |
|
1999 |
Volganeft |
Florya - Marmara |
Gemi ikiye ayrıldı |
3.086 |
- |
|
2002 |
Gotia |
Haliç - Marmara |
Dökülme |
25.000 |
- |
|
2002 |
Svyatov Panteleymon |
Anadolu Feneri |
Kayalıklara çarpma |
423.000 |
- |
|
2003 |
Tasman Spirit |
Bilinmiyor |
Dökülme |
12.000 |
- |
|
2004 |
Athos 1 / Delaware Nehri |
ABD |
Dökülme |
860.000 |
- |
|
2004 |
MV Selendang Ayu / Batı Alaska |
Alaska |
Karaya oturma |
1.560 |
- |
|
2007 |
Kab 101 |
Meksika |
Dökülme |
1.869 |
- |
|
2010 |
MT Bunga Kelana 3 / Singapur Boğazı |
Singapur |
Çarpışma ve dökülme |
2.000 |
- |
|
2010 |
BP Deepwater Horizon |
ABD - Meksika Körfezi |
Patlama, dökülme (denizaltı sondaj) |
492.000 |
- |
|
2010 |
MSC Chitra / Jawaharlal Nehru |
Hindistan |
Konteyner gemisi ile çarpışma |
600 |
- |
|
2011 |
TK Bremen |
Fransa |
Dökülme |
220 |
- |
|
2013 |
PTT Global Chemical (boru hattı) |
Tayland |
Boru hattı sızıntısı, dökülme |
50.000 |
- |
|
2013 |
ExxonMobil boru hattı / Athabasca |
Kanada |
Boru patlaması |
1.900 |
- |
|
2014 |
Southern Star VII tanker |
Shela Nehri |
Tankerin devrilmesi |
350.000 |
- |
Benzer olaylar Türkiye'de de yaşanmıştır. Özellikle İstanbul Boğazı gibi dar ve yoğun geçişlerin olduğu bölgelerde meydana gelen deniz kazaları, çevreye büyük zararlar vermekte, zaman zaman şehir güvenliğini tehdit edebilmektedir.
Tablo 2: İstanbul Boğazı'nda Yaşanan Başlıca Tanker Kazaları
|
Tarih |
Gemi Adı |
Bayrağı |
Kaza Yeri |
Kaza Türü |
Deniz Kirliliği (Tahmini) |
|
14.12.1960 |
Word Harmony / Peter Zoranic |
Yunanistan / Yugoslavya |
Kanlıca |
Çatışma ve Yangın |
18.000 ton ham petrol |
|
15.09.1964 |
Norbon |
Norveç |
Kanlıca |
Yangın |
Bilinmiyor |
|
01.03.1966 |
Lutsk / Kransy Oktiabr |
USSR / USSR |
Kız Kulesi |
Çatışma ve Yangın |
1.850 ton ham petrol |
|
15.11.1979 |
Independenta / Evriali |
Romanya / Yunanistan |
Haydarpaşa |
Çatışma ve Yangın |
94.600 ton ham petrol |
|
09.11.1980 |
Nordic Faith / Stavanda |
İngiltere / Yunanistan |
Bilinmiyor |
Çatışma ve Yangın |
Bilinmiyor |
|
29.10.1988 |
Blue Star / Gaziantep |
Malta / Türkiye |
Ahırkapı |
Çatışma |
1.000 ton amonyak |
|
25.03.1990 |
Jambur / Da Tung Shan |
Irak / Çin |
Sarıyer |
Çatışma |
2.600 ton ham petrol |
|
13.03.1994 |
Nassia / Shipbroker |
Filipinler / Filipinler |
Ahırkapı |
Çatışma ve Yangın |
29.000 ton ham petrol |
|
30.12.1999 |
Volganeft 248 |
Rusya |
Ahırkapı |
Çatışma |
1.200 ton ham petrol |
|
07.10.2002 |
Gotia |
Malta |
Bebek |
Çatışma ve Oturma |
22 ton ham petrol |
|
10.11.2003 |
Svyayoy Panteleymon |
Gürcistan |
Anadolu Feneri |
Oturma |
220 ton dizel, 260 ton fuel oil |
Limanlarda Karşılaşılan Ortak Tehlikeler
Sadece denizde değil, liman sahalarında da ciddi güvenlik riskleri mevcuttur. Aşağıda liman işyerlerinde sıkça karşılaşılan tehlikeler özetlenmiştir:
Tablo 3: Limanlarda Ortak Tehlike Alanları
|
TEHLİKE |
TEHLİKE KAYNAKLARI |
HEDEF |
|
Yüksekten Düşme |
Konteyner üstünde çalışma |
Tüm işçiler |
|
Liman içi araç trafiği |
Gemilerden araç indirme ve bindirme (ro-ro) |
Yükleme boşaltma işçileri |
|
Düşen objeler |
Yüklerin kaldırılması ve askıya alınması; kargoların stoklanması / istiflenmesi (kalas ve demir gibi) |
Yükleme boşaltma işçileri |
|
Kayma ve takılma |
İstif halatlarının, kablolarının ve kargo lashing streplerinin kötü olması |
Tüm işçiler |
|
Tehlikeli ya da boğucu maddeler |
Patlayıcı ve dengesiz/kararsız yükler |
Tüm işçiler |
|
Kas iskelet rahatsızlıklar / bozukluklar |
Konteyner vinci, çekici vb. araçların kullanılması |
Tüm operatörler |
|
Hava kaynaklı tehlikeler |
Yağmurlu, buzlu veya rüzgarlı havalar kayma, takılma ve düşme riskini artırır |
Tüm işçiler |
|
Gel-git kaynaklı tehlikeler |
Yükleme sürecinde görmede zorluklar (vinç kullanımı sırasında vb.) |
Vinç operatörleri |
Bu risklerin kontrol altına alınması, sadece mevzuata uyum açısından değil, iş gücü kaybını, çevreyi ve şirket imajını koruma açısından da kritik öneme sahiptir.
Güvenli Taşımacılık İçin Alınabilecek Önlemler
Tehlikeli madde taşımacılığında yaşanabilecek kazaların azaltılması için şu önlemlerin alınması önerilir:
- Yüklerin doğru ambalajlanması ve sınıflandırılması
- Liman ve gemi personelinin IMDG eğitimi alması
- Riskli yükler için özel istifleme ve ayırma kurallarının uygulanması
- Acil durum planlarının hazırlanması ve düzenli tatbikatlarla güncellenmesi
- Liman sahalarında net trafik işaretlemeleri ve güvenlik alanlarının oluşturulması
Denizyolu ile tehlikeli madde taşımacılığı, hem ekonomik hem de çevresel açıdan büyük sorumluluklar içeren bir faaliyettir. Bu faaliyet sırasında ortaya çıkabilecek kazaların etkileri bazen yıllarca süren çevresel tahribatlara ve ağır can kayıplarına yol açabilmektedir. Bu nedenle hem taşımayı gerçekleştiren firmalar hem de liman işletmeleri; mevzuata uygunluğu sağlamakla kalmamalı, aynı zamanda proaktif bir güvenlik kültürü oluşturmalıdır.
Liman operasyonlarınızda iş sağlığı ve güvenliği risklerini azaltmak için bizimle çalışın; detaylı bilgi ve iş birliği için bizi arayın.
