Tehlikeli Madde Lojistiğinde Paketleme
Tehlikeli maddelerin lojistik süreçlerinde en kritik aşamalardan biri taşıması yapılacak ürünün paketlenmesidir. Çünkü bu aşama ilk kez ortaya çıkabileceği noktadır. Paketleme sırasında meydana gelebilecek herhangi bir hata, zehirlenme, yangın, boğulma gibi ciddi sonuçlar doğurabilecek kazalara neden olabilir. Bu maddelerin yaratabileceği riskler sebebiyle, paketlenen tehlikeleri mallar ambalajlarından sızmamalı dışarıya dökülmemeli ya da çevreye bulaşmamalıdır. Bu nedenle her tehlikeli madde kendi tehlike sınıfı ve derecesine uygun paketlenmelidir.
Hangi tehlikeli maddenin, dökme olarak mı, tank ile mi yoksa ambalaj içinde mi taşınacağına ilişkin bilgiler ADR kitabında yer alan Tablo A’da, maddenin UN numarası üzerinden belirlenmektedir. Ambalajlama sorumluluğu, Türk Ticaret Kanunu’nun 862. maddesine göre göndericiye aittir (TTK, 2010). Ayrıca, CMR Sözleşmesi'nin 10. maddesi uyarınca, ambalajın yetersizliği veya hasarlı olması nedeniyle doğabilecek zarar ve maliyetlerden, taşıyıcı değil; gönderici sorumlu tutulmaktadır.
Tehlikeli Maddelerin Genel Ambalajlama Şartları
Tehlikeli madde ambalajlama süreçlerinde dikkate alınması gereken başlıca kurallar şunlardır:
- Kullanılacak ambalajların şekli ve materyali, gıda ürünlerinin ambalajlarıyla aynı olmamalıdır.
- Ambalajın üzerine maddenin UN numarasını ve gerekli uyarı etiketlerini içeren uyarılar eklenmelidir.
- Etiketler açık, okunabilir ve kalıcı olmalıdır.
- Tehlikeli madde ambalaj dışına sızmamalı,
- Ambalaj malzemesi ile içeriğindeki madde arasında kimyasal etkileşim olmamalı,
- Sıvı maddeler taşınıyorsa, ambalajda genleşmeye izin verecek boşluk bırakılmalı,
- İç ambalajlar kullanılacaksa, bunlar destekleyici yapılarla dış ambalaj içine yerleştirilmeli ve sızdırmazlık sağlanmalıdır.
Ambalaj Türleri ve Yapı Malzemeleri
Tehlikeli maddelerin taşındığı ambalajların türleri ve yapımında kullanılan malzemeler, etiketleme yoluyla belirtilmelidir. Aşağıdaki tabloda ambalajların numaralandırılması ve malzeme türleri gösterilmiştir:
Tablo 1. Tehlikeli madde taşımacılığında kullanılan ambalaj türleri ve yapıları (ADR, 2025)
Her tehlikeli madde, içerdiği risk seviyesine bağlı olarak bir paketleme grubuna (PG – Packaging Group) atanır. Bu sınıflandırma, madde içeriğinin ne kadar tehlikeli olduğunu gösterir:
Tablo 2. Paketleme gruplarına göre tehlike dereceleri (ADR,2025)
Ambalajların üzerine işlenen performans dereceleri, hangi gruptaki maddelerin taşınabileceğini belirtir. Performans dereceleri aşağıdaki gibi sınıflandırılır:
Tablo 3. Tehlikeli madde ambalaj performans dereceleri (Data Akademi, 2017)
Örneğin, bir kutu ambalajın üzerinde yer alan "Y" işareti, bu ambalajın yalnızca PG II ve PG III sınıfına giren maddelerin taşınmasında kullanılabileceğini gösterir.
Tehlikeli maddelerin lojistiği öncesi kullanım esnasında oluşacak riskleri bertaraf etmek için ambalajlar birtakım testlere tabi tutulur. Yapılan testlerden olumlu sonuçla çıkan ambalajlar taşıması yapılacak tehlikeli madde hakkında taşıyana ve son kullanıcısına kadarki süreçte görev alan kişilere bilgi vermesi için etiketleme ve uyarılar eklenmelidir. Tehlikeli maddelerin lojistiğinde paketleme süreci, yalnızca mevzuat uyumu açısından değil; aynı zamanda insan sağlığı, çevre güvenliği ve operasyonel risklerin azaltılması açısından da kritik bir öneme sahiptir.
Doğru ambalajlama yöntemlerinin uygulanması, hem yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlar hem de taşıma sürecinin güvenliğini artırır. Ancak bu süreç, teknik bilgi, deneyim ve mevzuat hâkimiyeti gerektirir. Hangi maddenin nasıl taşınacağı, hangi ambalajın kullanılacağı, etiketleme ve işaretlemenin nasıl yapılacağı gibi pek çok soru, yanlış yönlendirme durumunda ciddi sonuçlar doğurabilir.
Eğer siz de tehlikeli madde taşımacılığı süreçlerinizde güvenli, mevzuata uygun ve sürdürülebilir çözümler arıyorsanız; şirketimizle iş birliği yaparak tüm bu sorulara profesyonel ve sahaya dayalı yanıtlar bulabilirsiniz. Uzman kadromuzla ambalajlama, etiketleme, risk analizi ve eğitim hizmetleri gibi birçok alanda sizlere destek olmaktan memnuniyet duyarız. Detaylı bilgi ve danışmanlık talepleriniz için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
